Lutherkirche, Kościół protestancki w Holzminden, Niemcy.

Lutherkirche to protestancki kościół w Holzminden o białych ścianach i czerwonobrązowych kamiennych obramowaniach. Na kwadratowej wieży zachodniej wznosi się stroma, zielona iglica z tarczą zegara; nawa po wschodniej stronie ma ciemnobrązowy dach z trzema małymi lukarnami i dwoma półkolistymi oknami z kratowanymi szybami w kamiennych ramach. Wnętrze nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe wsparte na dwóch ośmiobocznych filarach.

Po raz pierwszy udokumentowany w 1231 jako kościół parafialny św. Marii; średniowieczna świątynia była sklepionym halowym kościołem z wieżą zachodnią, której strzelnice i wmurowane kamienne kule wskazują na funkcję obronną. Tablica z datą 1506 przy południowo-zachodnim narożniku wieży poświadcza późnośredniowieczne naprawy. Po wprowadzeniu reformacji w Holzminden w 1568 roku kościół przebudowano od 1577 roku na dwunawową halę z dwoma ośmiobocznymi filarami, a hełm wieży założono w 1595 roku. Pożar zniszczył hełm w 1640 roku, odbudowano go w 1659 roku; huragan zniszczył go ponownie w 1898 roku, co zapoczątkowało restaurację zakończoną w 1900 roku, podczas której dodano nowe prezbiterium, zakrystię i kaplicę chrzcielną.

Początkowo poświęcony św. Marii, kościół nosi imię Lutra dopiero od czasów nowożytnych; parafia zachowała je przy połączeniu ze św. Michałem 1 stycznia 2021 roku. W latach 1655–1837 z urzędem kaznodziei związane było stanowisko generalnego superintendenta brunszwickiego okręgu Wezery i godność opata Amelungsborn. Tablica inskrypcyjna z 1506 roku w południowo-zachodnim narożniku wieży upamiętnia późnośredniowieczne prace naprawcze.

Kościół stoi w centrum Holzminden; jego zachodnia wieża zwrócona jest ku ulicy, a nawa i absyda ciągną się za nią. Zbudowane przez Rudolfa Janke w latach 1968–1970 organy znajdują się po północnej stronie nad bocznym wejściem. Przy południowo-zachodnim narożniku wieży warto odszukać tablicę z datą 1506 oraz wmurowane kamienne kule i strzelnice przypominające obronny charakter wieży.

W dolnej części wieży zachowały się rozszerzające się strzelnice i kamienne kule wmurowane w ściany, ślady pierwotnej funkcji obronnej. Tablica z datą 1506 na południowo-zachodnim narożniku upamiętnia późnośredniowieczne naprawy. Obecny hełm pokryty zielonymi panelami jest rekonstrukcją: huragan zniszczył poprzedni w 1898 roku, a odbudowa stała się okazją do gruntownej renowacji kościoła, ukończonej w 1900 roku.