St. Gallus, Kościół romański w Augsburgu, Niemcy

St. Gallus to mały jednonawowy kościół na Gallusbergle w augsburskiej dzielnicy katedralnej, którego rdzeń pochodzi z XI wieku. Biały budynek ma dach z czerwonych dachówek z małą lukarną i ciemną kalenicą oraz wieżę po lewej stronie ze szpiczastym hełmem nad ośmioboczną kondygnacją dzwonną z otworami łukowymi. Fasada główna ma duże okno łukowe z ciemną kratą, dwa okrągłe okna i łukowe wejście z kamienną oprawą.

Kościół powstał w rdzeniu w XI wieku i został ponownie poświęcony w 1051 roku przez papieża Leona IX, przejeżdżającego przez Augsburg. Wcześniej, w X wieku, wzniesiono tu kościół z prawami parafialnymi, a obok niego celę pustelniczą, poprzedniczkę klasztoru St. Stephan. Pod fundamentami zachowały się pozostałości rzymskiej bazyliki z IV lub wczesnego V wieku, prawdopodobnie najstarszej katedry w południowych Niemczech.

Patronem kościoła jest św. Gall, irlandzki mnich; to wezwanie sięga prawdopodobnie dopiero XI wieku, gdy papież Leon IX konsekrował budowlę w 1051 roku. Wcześniej kościół nosił zapewne patronat św. Szczepana, przeniesiony później na sąsiedni kościół St. Stephan. Fundowana tu kapelania jest poświadczona od 1367 roku.

St. Gallus stoi na Gallusbergle przy Gallusplatz w Domviertel, tuż przy historycznych murach miejskich i obok klasztoru St. Stephan. Mały kościół do niedawna użytkowała wspólnota prawosławna, a w 2002 r. przeszedł gruntowny remont. Należy do parafii katedralnej, więc dostęp zależy od jej nabożeństw.

Wykopaliska z lat 1958–1962 pod kościołem św. Galla odsłoniły największą znaną bazylikę rzymską po prawej stronie Renu, bazylikę transeptową datowaną na IV lub wczesny V wiek, prawdopodobnie najstarszy kościół biskupi w południowych Niemczech. Obecna kaplica zajmuje tylko część jej absydy.