St. Johannis, Kościół romański w Wernigerode, Niemcy.

St. Johannis to ewangelicki kościół parafialny na północno-zachodnim skraju historycznej Neustadt w Wernigerode. Z romańskiego rdzenia zachowały się wieża zachodnia i południowy transept; nawę przebudowano w XV wieku na trójnawową halę, ukończoną w 1497 roku. Wnętrze mieści pięcioczęściowy ołtarz szafiasty z datą 1415 na odwrocie, stojący nad białym ołtarzem, oraz ośmioboczną chrzcielnicę z 1569 roku z portretem Marcina Lutra.

Kościół ukończono w 1279 roku, gdy biskup Volrad z Halberstadtu poświęcił ołtarz; wieża zachodnia i południowy transept pochodzą z tej romańskiej fazy. W XV wieku nawę przebudowano na trójnawową halę, ukończoną w 1497 roku. Restauracja prowadzona od 1864/65 do 1885 roku usunęła barokowe empory i ławki oraz wniosła wyposażenie miejscowego snycerza Gustava Kuntzscha. Bombardowanie 22 lutego 1944 roku uszkodziło dach, chór i okna; zamurowany portal zachodni otwarto od 1970 roku, a parter wieży połączono z wnętrzem w 1992 roku.

Kościół nadal jest świątynią parafialną wspólnoty ewangelickiej, o czym informuje tabliczka na ambonie: „ev. Kirchengemeinde”. Pięcioczęściowy ołtarz szafowy z 1415 r. otwiera się zgodnie z rokiem liturgicznym: strona powszednia ukazuje Zwiastowanie i Pokłon Trzech Króli, niedzielna cztery sceny z życia Marii, a w pełni otwarta strona świąteczna Marię jako Królową Nieba wśród czterech grających aniołów.

Kościół leży na północno-zachodnim skraju historycznej Neustadt, kilka minut pieszo od centrum Wernigerode. Parter wieży zachodniej połączono z wnętrzem świątyni dopiero w 1992 r., dlatego wchodzi się głównym portalem, a nie przez wieżę. Budowla jest zabytkiem Saksonii-Anhalt i służy wspólnocie ewangelickiej, więc zwiedzanie może być ograniczone podczas nabożeństw.

Organy są jedynym zachowanym z trzech organów Ladegasta, jakie niegdyś miało Wernigerode; neogotycki prospekt zaprojektował Carl Frühling, a wyrzeźbił Gustav Kuntzsch. Dziesięć okien chóru zaprojektowano na nowo w 2016 roku według rysunków Güntera Grohsa i wykonano w warsztatach szklarskich F. Schneemelcher w Quedlinburgu.