Kaplica św. Bartłomieja Apostoła, Kaplica romańska w Paderborn, Niemcy.

Kaplica św. Bartłomieja to kamienna kaplica zbudowana około 1017 roku na północ od katedry w Paderborn. Jej stromy szczyt z nieregularnych jasnych kamieni ma dwa półkoliste okna przedzielone małymi kolumnami oraz półkolisty portal z ciemnymi podwójnymi drzwiami. Wnętrze nakrywają sklepienia kopułowe wsparte na kolumnach, których kapitele należą do najważniejszych dzieł rzeźby ottońskiej.

Biskup Meinwerk z Paderbornu (1009–1036) kazał zbudować kaplicę około 1017 r. jako część ottońskiej rezydencji królewskiej wzniesionej dla Henryka II; XII-wieczna Vita Meinwerci podaje, że wznieśli ją greccy budowniczowie. Wykopaliska potwierdzają jej włączenie w tę rezydencję. Przeznaczenie pozostaje niepewne; Manfred Balzer przypuszcza, że służyła liturgicznemu ubieraniu króla przed wejściem do katedry. Odnowiona w latach 1825–1828 za Fryderyka Wilhelma III, przetrwała II wojnę światową z niewielkimi szkodami.

Kaplica nosi imię apostoła Bartłomieja, któremu jest poświęcona. Od 1591 r. jezuici posiadali beneficjum św. Bartłomieja; po kasacie zakonu w 1773 r. administrację przejął paderborński Studienfonds. W XIX wieku dekarz używał kaplicy jako warsztatu; od 1940 r. polscy robotnicy przymusowi uczestniczyli tu w niedzielnej mszy.

Kaplica stoi po północnej stronie katedry w Paderborn, obok Museum in der Kaiserpfalz, w deptaku w centrum. Wejściem są brązowe drzwi wykonane przez Heinricha Gerharda Bückera w 1978 roku. Wnętrze jest niewielkie, a posadzka miejscami nierówna, więc wystarczy krótka wizyta.

Wymiary kaplicy dokładnie odpowiadają wymiarom kościoła Myrelaion w Konstantynopolu, wzniesionego przed 922 rokiem przez cesarza Romana I jako jego kaplica pałacowa. Zawieszone kopuły nie mają natomiast bezpośredniego bizantyjskiego wzorca; podobne kopuły znajdują się w cysternie pod sąsiednim pałacem.