Rawak Stupa, Buddyjskie pozostałości archeologiczne w Xinjiang, Chiny.

Stupa w Rawak to stupa buddyjska na południowym skraju pustyni Taklamakan, około 40 km na północ od Hotanu w Xinjiangu. Na krzyżowej podstawie z wystającymi schodami z każdej strony wznosi się kopuła wysoka na około 10 m i szeroka na 23 m, osadzona na platformie o wysokości około 5 m w prostokątnym dziedzińcu o wymiarach około 50 na 43 m. Mur dziedzińca, wysoki na blisko 3 m, zdobiły stiukowe posągi i malowidła ścienne.

Stupa w Rawak wzniesiono w królestwie Chotanu, prawdopodobnie między IV a V wiekiem; Aurel Stein proponował koniec III lub początek IV wieku. Jej krzyżowa podstawa z czterema schodami odpowiada formie opisanej w Divjawadanie. Wang Shouchun z Chińskiej Akademii Nauk Społecznych przypisał porzucenie zmianie biegu rzeki, a Sun Bin — wojnie religijnej, po której zabrakło rąk do pracy.

Nazwa Rawak oznacza w miejscowym języku „pawilony”; miejsce zwane jest też Lawak, Lowak lub Yaowak. Mur dziedzińca pokrywały malowidła w odcieniach ochry i reliefy z czerwonej gliny w stylu gandharyjskim, dziś w dużej mierze zniszczone. W 2016 roku znalezione tu przedmioty pokazano w Pałacu Cesarskim na wystawie „Brahma i Wschód”.

Stanowisko leży około 40 km na północ od Hotanu, w powiecie Luopu, na zachodnim i południowym skraju pustyni Taklamakan, na wschód od rzeki Juruńkaszu, na wysokości około 1290 m. Zachodni mur dziedzińca jest zasypany piaskiem, a południowy silnie zwietrzały, natomiast wschodni i zachodni zachowały się do prawie 3 m; od 2010 r. zbudowano dla zwiedzających pomosty. Erozja wiatrowa i wodna oraz jamy po poszukiwaczach skarbów wciąż niszczą resztki z suszonej cegły i stiuku, więc trzeba trzymać się ścieżek.

W 1901 roku Aurel Stein odsłonił 91 stiukowych posągów i ponownie zakopał je w piasku dla ochrony, licząc na przyszłe lokalne muzeum. Gdy wrócił w 1906 roku, poszukiwacze skarbów odsłonili mury do gołej cegły; przetrwały tylko jego fotografie. Piasek podtrzymywał też stiuki, które inaczej by się zawaliły.