Xiaohe Cemetery, Cmentarzysko z epoki brązu w Ruoqiang, Chiny

Kompleks grobowy Xiaohe to stanowisko z epoki brązu na podłużnej wydmie piaskowej na zachód od Lop Nur, w powiecie Ruoqiang w Xinjiangu. Około 330 grobów oznaczają pionowe słupy topolowe, częściowo w kształcie torpedy, a częściowo wiosła, u których podstawy upchano wiązki suchej trzciny. Każda trumna była zrobiona z dwóch masywnych desek ułożonych na ciele jak przewrócona łódź i przykrytych skórami bydlęcymi.

Pochówki rozpoczęły się w tym miejscu około 4000 lat temu, we wczesnej epoce brązu. Miejscowy myśliwy Ördek natrafił na nie około 1910 r.; w 1934 r. zaprowadził tam szwedzkiego archeologa Folke Bergmana, który nazwał je Xiaohe od pobliskiego dopływu rzeki Kaidu i przebadał 12 grobów. W październiku 2003 r. wykopaliska wznowił Instytut Zabytków Kultury i Archeologii Xinjiangu; od końca 2002 r. odsłonięto 167 grobów.

Nazwę Xiaohe, „mała rzeka”, nadał w 1934 roku Folke Bergman, od dopływu rzeki Kaidu; miejscowy myśliwy Ördek odnalazł to miejsce około 1910 roku, stąd inna nazwa, nekropolia Ördeka. Każdy grób znaczy topolowy słup o końcu w kształcie wiosła lub torpedy, a przypisanie zaskakuje: słupy wiosłowe oznaczają pochówki męskie, a falliczne żeńskie. Na słupach mogą wisieć czaszki lub rogi bydła, a niektórym grobom towarzyszą małe maski z ludzką twarzą i drewniane figurki.

Stanowisko leży na pustyni Lop, około 60 km na południe od dolnego biegu rzeki Kongque w powiecie Ruoqiang, dostępne tylko drogą gruntową; w pobliżu nie ma osad. Wydma to goły piasek bez cienia, wody i schronienia: zabierz własne zapasy i mocne buty. Piasek i suche trzciny pokrywają ziemię między słupami.

Naukowcy odkryli w 2024 kawałek sera mający około 3600 lat, uważany za jeden z najstarszych zachowanych okazów sera w historii ludzkości. To odkrycie pokazuje, że przetwórstwo mleka w tej starożytnej społeczności było już zaawansowane.