Grande Dixence hydroelectric power plants, Kompleks hydroelektryczny w Valais, Szwajcaria.

Grande Dixence to zespół hydroenergetyczny na lewym brzegu Rodanu w kantonie Valais, oparty na zaporze grawitacyjnej Grande-Dixence: 285 m wysokości, 700 m długości korony, 200 m grubości u podstawy i 15 m na szczycie, z 6 mln m³ betonu. Jego zbiornik Lac des Dix sięga 2364 m i zasila cztery elektrownie przez około 100 km tuneli i cztery przepompownie.

W 1927 r. EOS uzyskał koncesję na górną część dorzecza Dixence; 1200 robotników zbudowało w latach 1929-1935 pierwszą zaporę Dixence, zasilającą elektrownię Chandoline (120 MW). Po wojnie powstała zapora Cleuson (1947-1951), a Grande Dixence S.A. rozpoczęła w 1950 r. obecną zaporę: 3000 robotników wylało do 1964 r. 6 mln m³ betonu, zatapiając starą. Projekt Cleuson-Dixence dodał w latach 1993-1998 elektrownię Bieudron.

Kompleks zawdzięcza nazwę rzece Dixence i zaporze Cleuson, a spółkę Grande Dixence S.A. utworzono w 1951 roku. Pierwszą zaporę Dixence, budowaną w latach 1929–1935 przez 1200 robotników, zatopiła w 1957 roku nowa zapora, lecz przy niskim stanie wody wyłania się ona z jeziora. Dawna elektrownia Chandoline, wyłączona z eksploatacji w lipcu 2013 roku, została przekształcona w centrum eventowe.

Korona zapory leży na wysokości 2365 m i można na nią wjechać kolejką linową z doliny; zbiornik osiąga najwyższy poziom we wrześniu, a najniższy w kwietniu, gdy wynurza się pierwsza zapora Dixence, zatopiona w 1957 roku. Korona ma 700 m długości i 15 m szerokości, dość, by przejść ją pieszo.

Elektrownia Bieudron ma trzy rekordy świata: spad 1 883 m, turbiny Peltona o mocy 423 MW każda i bieguny generatora 35,7 MVA. Jej trzy turbiny dają łącznie 1 269 MW, co czyni ją najpotężniejszą elektrownią w Szwajcarii.