Santa Maria del Castello in Mesocco, Kościół romański w Mesocco, Gryzonia, Szwajcaria.

Santa Maria del Castello w Mesocco to romański kościół poniżej Castello di Mesocco, poświadczony w 1219 roku i przebudowany około 1100 jako jednonawowy z dwiema półkolistymi apsydami. Sześciokondygnacyjna romańska dzwonnica z 1100 roku, kryta płytami kamiennymi, stoi po stronie południowej; w 1627 roku apsydy rozebrano, a nawę wydłużono o cztery metry na wschód, co widać po spoinie w południowej ścianie.

Po raz pierwszy wzmiankowany w dokumencie fundacyjnym dla San Vittore z 1219 roku, kościół został odbudowany około 1100 roku jako jednolita sala z dwiema półkolistymi apsydami i kampanilą. W 1627 roku Giovanni Battista Viscardi z San Vittore kazał rozebrać stare apsydy, wydłużył nawę o cztery metry na wschód i odbudował chór pod sklepieniem krzyżowym; w 1680 roku dodano zakrystię.

Ściana północna ma trzy ułożone pionowo pasy fresków, namalowane w latach 1459–1469 przez lombardzkich malarzy Cristoforo i Nicolao da Seregno, stryja i bratanka. Dolny pas obejmuje dwanaście obrazów miesięcy o wymiarach około 115 na 91 cm: styczeń ukazuje mężczyznę grzejącego się przy piecu, z szynkami wiszącymi nad nim, październik parę chłopów zbierających kasztany zamiast zwykłej świni. Listopad i grudzień odtworzył w 1923 roku E. Dillena według wzorów z Monte Carasso.

Kościół stoi tuż poniżej Castello di Mesocco i jest dostępny pieszo z wioski ścieżką wspinającą się po zboczu. Wejście znajduje się od strony południowej; nad nim fasadę zdobi św. Krzysztof z 1469 roku. Zwiedzanie jest możliwe poza nabożeństwami, ponieważ budynek nadal służy do kultu.

Najstarsza z licznych inskrypcji pielgrzymich w dolnej części fasady pochodzi z 1469 roku, tego samego, w którym namalowano tam monumentalnego św. Krzysztofa. Północna ściana, wysoka na około sześć metrów i długa na dwanaście, nosi trzy poziome pasy fresków wykonanych w latach 1459–1469 przez Christofora i Nicolao da Seregno. Dolny pas przedstawia dwanaście scen miesięcy o wymiarach 115 na 91 centymetrów; październik nietypowo ukazuje parę chłopów zbierających kasztany zamiast zwykłego tuczenia świni.