Cuolm Lucmagn, Przełęcz górska między Gryzonią a Ticino, Szwajcaria

Przełęcz Lukmanier to szwajcarskie przejście alpejskie na wysokości 1915 m między Medel (Lucmagn) w Gryzonii a Olivone w Ticino, łączące Disentis/Mustér z Biasca. Droga wspina się około 19 km od Olivone i 20 km od Disentis; od czasu napełnienia zbiornika Lai da Sontga Maria w latach 60. XX wieku jej najwyższy punkt leży na północ od przełęczy, w galerii na 1972 m. Stary hospicjum z kaplicą znalazł się pod wodą, a budynki zastępcze poświęcono w 1965 i 1967 roku.

Skarb monet rzymskich znaleziony w Malvaglia i grot włóczni z około 600 roku przy przełęczy świadczą, że przeprawa była używana już pod koniec III wieku. Rozkwitła po założeniu klasztoru Disentis na początku VIII wieku, a w czasach Staufów była głównym szlakiem północ-południe przez Alpy Szwajcarskie. Przekraczali ją Otton I, Henryk II, Fryderyk I i Zygmunt; Otton I w środku zimy. Później straciła znaczenie na rzecz przełęczy Gotthard i Splügen; nowoczesną drogę zbudowano w latach 1872-1877.

Nazwa pochodzi od łacińskiego lucus magnus, «wielki gaj». Hospicjum założone w 1374 r. z kaplicą poświęconą Marii zostało zalane przez zbiornik Lai da Sontga Maria; jego następcę poświęcono 1 sierpnia 1965 r., a kaplicę, sfinansowaną przez NOK, w 1967 r. Przy oratorium Santa Maria stoi granitowa figura Madonny z Dzieciątkiem dłuta Giovanniego Genucchiego z 1956 r.

Droga pozostaje otwarta przez cały rok dzięki niższej wysokości, choć kierowcy zimą powinni spodziewać się zamknięcia wieczorem podczas intensywnych opadów śniegu. Warto sprawdzić warunki i zabrać dodatkowe paliwo, ponieważ usługi na szczycie są ograniczone.

Przełęcz leży na europejskim dziale wodnym: woda z Val Cadlimo, tuż na południe od przełęczy, płynie jako Medelser Rhein ku Morzu Północnemu. Najwyższy punkt drogi to nie sama przełęcz, lecz galeria na północ od niej na wysokości 1972 m, zbudowana gdy zbiornik Lai da Sontga Maria zalał starą drogę w latach 60. XX wieku.