Enclos des fusillés, Cmentarz pamięci w Liège, Belgia.

Enclos des fusillés to niewielki cmentarz w parku cytadeli w Liège, pozostałość bastionu Saint-François. Wchodzi się przez cmentarz z 416 krzyżami, gdzie spoczywa już tylko 98 osób, obok kapelana Mathieu Vonckena. Dalej znajdują się trawnik honorowy ze słupami egzekucyjnymi, otoczony murem plac broni z podziemnym przejściem, którym przyprowadzano skazanych z bloku 24, oraz drugi murany dziedziniec, który służył jako miejsce egzekucji i zbiorowa mogiła.

Cytadela służyła jako niemieckie koszary i więzienie od maja 1940, a blok 24 więził Żydów i członków ruchu oporu. Pierwsza egzekucja, René Zabeau, odbyła się 21 maja 1941 przy bastionie Sainte-Marie, gdzie dokonano pierwszych siedmiu. Od 1943 ciał nie zwracano już rodzinom, lecz grzebano na miejscu. Ostatnie cztery egzekucje miały miejsce 4 września 1944.

Miejsce upamiętnia bojowników ruchu oporu, którzy stawiali opór okupacji i pomagali wielu ludziom uciec. Imiona i historie tych osób pozostają kluczowe dla tego miejsca, pokazując, jak zwyczajni ludzie wykazali się niezwykłą odwagą.

Cmentarz jest otwarty dla publiczności i utrzymywany przez armię belgijską, która dostarcza informacji historyczne na miejscu. Odwiedzający powinni spodziewać się poruszania się w poszanowaniu terenu i mogą poświęcić czas na eksplorację miejsc upamiętniających w swoim tempie.

Spośród 416 krzyży na cmentarzu tylko 98 wciąż stoi nad ciałem, ponieważ większość szczątków zwrócono rodzinom. Zachował się też jedyny z pięciu pierwotnych słupów egzekucyjnych, osadzony w bloku skalnym przy wejściu do bastionu Saint-François.