Propstei Zwettl, Dawny kościół prepozytury w Zwettl, Austria

Propstei Zwettl to dawna kolegiata na wzgórzu Propsteiberg, na południe od starego miasta Zwettl. Jej romański kościół z bloków granitowych, poświadczony jako kościół parafialny w 1132 roku, ma prostokątną nawę i węższe prezbiterium pod wspólnym dachem dwuspadowym, niższą półkolistą apsydę oraz trzykondygnacyjną fasadę zachodnią zwieńczoną romańską wieżyczką. Zespół obejmuje też przylegającą Michaelskapelle, cmentarz z romańskim karnerem, budynek probostwa i dawny dom parafialny zwany Kasten.

Rodzina Kuenringer, wpływowy klan ministerialny, założyła kościół na koniec XI wieku na Propsteigberg. Zwettl otrzymał status pierwszego kościoła parafialnego w 1132 roku, podkreślając znaczenie tej fundacji dla wczesnego rozwoju miasta.

W latach kolegiackich 1483–1751 kościół nosił tytuł „zum heiligen Erlöser im Liechtental”. Po 1783 służył już tylko jako kościół cmentarny, z mszą w Dzień Zaduszny; po zniszczeniach wojennych od 1946 był pozbawiony święceń, a w 1967 roku rekonsekrowany. Piaskowcowa grupa Ukrzyżowania stoi na końcu drogi krzyżowej przed zespołem.

Zespół leży na wzgórzu Propsteiberg na południe od starego miasta Zwettl i jest dostępny pieszo drogą krzyżową, która kończy się przy monumentalnej grupie Ukrzyżowania z piaskowca. Kościół, Michaelskapelle, karner, budynek probostwa i Kasten stoją blisko siebie, więc teren można obejść w krótkim czasie. Założenie jest wpisane do rejestru zabytków; kościół rekonsekrowano w 1967 r. po zniszczeniach wojennych.

Od 1751 roku tytuł Prepozyta Zwettl jest przyznawany jedynie jako wyróżnienie honorowe, po tym jak Cesarzowa Maria Teresa zawłaszczyła majątki instytucji. Ta zmiana pokazuje, jak przemiany władzy politycznej wpływały nawet na lokalne struktury religijne.