Basilika Maria Loretto, Kościół barokowy w Loretto, Austria

Bazylika Maria Loretto to barokowy kościół parafialny i pielgrzymkowy wzniesiony w XVII i XVIII wieku między dawnym klasztorem serwitów a krużgankami, których dziedziniec mieści Lorettokapelle. Szeroka dwukondygnacyjna fasada z dwiema wieżami ma pilastry, główny portal z wiedeńskimi okuciami z 1691 roku oraz nisze ze św. Barbarą, świętymi królami Stefanem i Władysławem i dwoma Ojcami Kościoła. Wnętrze tworzą cztery przęsła pod sklepieniem kolebkowym z lunetami, otwierające się łukami koszowymi do kaplic bocznych.

Kaplica zbudowana w 1431 roku w tym miejscu została prawdopodobnie zniszczona przez Turków w 1529 roku. Około 1644 roku Rudolf von Stotzingen wzniósł kaplicę wzorowaną na Lorettokapelle w wiedeńskim kościele Augustianów i ufundował kopię Czarnej Madonny z Loreto. Franz Nádasdy położył kamień węgielny pod klasztor i kościół w 1651 roku według planów Antona Rieblera; kościół poświęcono w 1659 roku, zniszczyli go Turcy w 1683 roku, odbudowano go za księcia Paula Esterházy'ego i ponownie konsekrowano w 1707 roku. W 1787 roku klasztor zniesiono i zakazano pielgrzymek; od 1964 roku miejscem opiekują się Oblaci Najświętszej Maryi Panny.

Pielgrzymka zaczęła się od kopii Czarnej Madonny z Loreto, ufundowanej około 1644 roku przez Rudolfa von Stotzingen. Zakazana w 1787 roku po kasacie klasztoru, odżyła w XIX wieku. Od 1964 roku miejscem opiekują się Oblaci Najświętszej Maryi Panny (OMV).

Kościół stoi między dawnym klasztorem serwitów a krużgankiem, w którego dziedzińcu znajduje się Lorettokapelle; krużganek biegnie po zachodniej stronie kościoła. Nawa liczy cztery przęsła pod sklepieniem kolebkowym, a po bokach otwierają się kaplice za łukami koszowymi. Dwuwieżowa fasada wychodzi na plac, zakrystia leży za ołtarzem głównym.

Podczas remontu w październiku 2016 pod kamienną płytą ołtarza kaplicy loretańskiej znaleziono trzystuletnią figurę Marii, ułożoną na piasku. Głowę i Dzieciątko Jezus odrąbano podczas wojen tureckich w 1683 r.; piasek zachował pierwotną farbę, co czyni figurę i głowę cennymi dla historyków sztuki. Po konserwacji przez Federalny Urząd Ochrony Zabytków ma wrócić do Loretto.