Casa de Dona Yayá, Budynek historyczny w dzielnicy República, São Paulo, Brazylia

Casa de Dona Yayá to parterowy, jasnozielony budynek w Dystrykcie República, z wysuniętą werandą wspartą na dwóch smukłych łososiowych kolumnach. W fasadzie znajdują się cztery wysokie prostokątne otwory w ciemnobrązowych ramach, a drewniana poręcz na czarnej kut ej balustradzie ze zwojami biegnie w dół po szarych kamiennych schodach. Pod podłogą werandy mieszczą się dwie łukowe wnęki.

José Maria Tulon zbudował na działce ceglany szalet, po raz pierwszy udokumentowany sprzedażą z 1888 roku Afonso Augusto Millietowi. João Guerra dodał cztery pomieszczenia i neoklasyczną dekorację w latach 1902–1919, umieszczając napis „JG, 1902” na szczycie domu. W latach 1921–1961 posiadłość należała do Sebastiany de Melo Freire, Dony Yayá, uznanej w wieku 31 lat za niezdolną do zarządzania spadkiem i trzymanej tam w zamknięciu aż do śmierci w wieku 74 lat.

Dom nosi imię Sebastiany de Melo Freire, zwanej Dona Yayá, która żyła tu zamknięta od 1921 roku aż do śmierci w 1961 roku. Jej pokoje przebudowano tak, by nie mogła otwierać okien od środka, a posiłki podawano przez małe otwory w ścianach. Zbudowane w 1952 roku solarium było jej jedynym dostępem do świeżego powietrza.

Dom jest siedzibą Centro de Preservação Cultural Uniwersytetu São Paulo, który od 1991 roku prowadzi prace konserwacyjne i naprawcze. Znajduje się w dzielnicy Bixiga, w dystrykcie República w centrum São Paulo. Dostęp jest ustalany przez to centrum, więc przed przyjazdem warto potwierdzić otwarcie.

Jedzenie było podawane przez otwór w ścianie przez dziesięciolecia izolacji, codzienna rutyna, która ujawniała skalę uwięzienia. Solarium wybudowane w 1952 roku oznaczało przełom w praktykach opiekuńczych, umożliwiając wreszcie dostęp do światła słonecznego.