Gouaro Deva, Obszar chroniony w Bourail, Nowa Kaledonia.

Gouaro Deva to obszar przyrodniczy o powierzchni około 8000 hektarów w gminie Bourail, w Prowincji Południowej Nowej Kaledonii, rozciągający się między wybrzeżem a górami aż do przylądka Goulvain. Jasna ziemna ścieżka przecina wysoką żółtozieloną trawę i prowadzi do pasa ciemnozielonych drzew i krzewów, za którym niskotrawiaste wzgórza z rozrzuconymi krzakami i płatami odsłoniętej ziemi wznoszą się ku odległym grzbietom. Miejsce nazywa się często Domaine de Deva od ekoturystycznego majątku zajmującego znaczną część jego powierzchni.

Gouaro Deva kryje jedno z najstarszych stanowisk archeologicznych Nowej Kaledonii, zamieszkane około 3500 r. p.n.e. przez Lapita, których ceramikę wydobyto podczas wykopalisk. W 1879 r. forteca w dolinie Tabou dała schronienie kanackim powstańcom z 1878 r. pod wodzą wielkiego wodza Ataï, pokonanym przez pułkownika Wendlinga. Prowincja kupiła posiadłość o powierzchni 7700 hektarów w 1992 r., a w grudniu 2011 r. objęła ochroną 1000 hektarów doliny Tabou.

Nazwa Deva odnosi się do klanu Gouaro, który rości sobie prawa do tej ziemi od 1984 r. i opiekuje się grobami w dolinie Tabou. W 2018 r. Prowincja Południowa podpisała porozumienie z GDPL „Mwe Ara”, zrzeszającą lokalne klany, oraz gminą Bourail o wspólnym zarządzaniu tym terenem. Na stanowisku znaleziono też ceramikę Lapita z jednego z najstarszych osadnictw archeologicznych Nowej Kaledonii.

Obszar zajmuje około 8000 hektarów między wybrzeżem a górami aż po przylądek Goulvain, więc zaplanuj transport między plażą, doliną Tabou i wzgórzami. Od 22 stycznia 2016 roku SEM związana umową dzierżawy i konwencją z prowincją Południową zajmuje się przyjmowaniem odwiedzających, bezpieczeństwem, dozorem, utrzymaniem terenów i zwalczaniem gatunków inwazyjnych. O dolinę Tabou, sklasyfikowaną w grudniu 2011 roku jako miejsce historyczne na 1000 hektarach, najlepiej zapytać w recepcji domeny przed wyruszeniem.

W 1992 roku Prowincja Południowa kupiła liczącą ponad 7 700 hektarów posiadłość Gouaro Deva za 325 milionów franków pacyficznych, około 2,7 miliona euro. Sprzedaż z 2003 roku porzucono po 2004 roku i teren pozostał w domenie prowincji. Umowa z 2016 roku powierzyła Domaine de Deva spółce SEM Mwe Ara, która w 2019 roku zatrudniała trzynaście osób.