Lapa do Santo, Stanowisko archeologiczne i jaskinia w Matozinhos, Brazylia

Lapa do Santo to schronisko skalne w trzydziestometrowym masywie wapiennym w Matozinhos w Minas Gerais, o zadaszonej powierzchni około 1300 m². Podłoga opada ku północy i wyrównuje się przy naturalnym leju krasowym. W płaskiej, suchej części południowej przed wejściem do jaskini znajdowały się badane pochówki; osad sięga tam pięciu metrów, a mniej więcej połowę stanowi drobny szary osad przypominający talk.

Duński przyrodnik Peter Lund rozpoczął badania stanowiska w dziewiętnastu wieku, odkrywając szczątki ludzkie obok wymarlej megafauny. Stanowisko pokazuje ciągłe zamieszkanie ludzi przez tysiące lat.

Nazwa łączy portugalskie słowa oznaczające schronienie skalne i świętego. Wykopaliska ujawniły 26 dobrze zachowanych pochówków w głównym obszarze, a w 2018 roku 39 szkieletów w wieku od 8 do 11 tysięcy lat. André Strauss zauważył spalone kości, inne pomalowane na czerwono oraz przypadki łączenia czaszki dziecka z ciałem dorosłego lub zębów jednej osoby ze szczęką innej.

Lapa do Santo leży w Área de Proteção Ambiental Carste de Lagoa Santa, obszarze krasowym o powierzchni 360 km2 w Matozinhos. Osłonięta przestrzeń ma około 1300 m2: płaski, suchy pas przed wejściem do jaskini i podłoże opadające ku naturalnemu lejowi krasowemu przy północnym krańcu. Główny obszar wykopalisk zasypano osadami w 2009 roku zgodnie z brazylijskim prawem, przywracając pierwotny kształt podłoża.

Lapa do Santo kryje najstarszą pewnie datowaną sztukę naskalną Ameryk: antropomorficzną figurę w płaskorzeźbie z wczesnego holocenu z wzniesionym fallusem. Stanowisko zawiera też najstarsze znane ścięcie głowy w Nowym Świecie, liczące około 9 tys. lat. Wykopaliska z 2018 r. odsłoniły 39 szkieletów w wieku od 8 do 11 tys. lat, niektóre pomalowane na czerwono lub z czaszką dziecka przy ciele dorosłego.