Sayhuite, Stanowisko archeologiczne w dystrykcie Curahuasi, Peru.

Sayhuite to pomnik kamienny z ponad 200 figurami zwierząt i geometrycznymi kształtami wyrzeźbionymi w granicie na szczycie wzgórza. Rzeźby tworzą złożony system kanałów, zbiorników i ścieżek pokazujący starożytną wiedzę inżynierską.

Sayhuite było inkaskim centrum ceremonialnym poświęconym kultowi wody; John Hemming przytacza kolonialną relację opisującą wnętrze świątyni z kolumnami udrapowanymi tkaninami ze złotymi pasami „grubości dłoni”. Świątynią opiekowała się kapłanka Asarpay, która rzuciła się w pobliską 400-metrową przepaść, by uniknąć schwytania przez wojska hiszpańskie. Twórcy monolitu pozostają nieznani.

Nazwa Sayhuite pochodzi z keczua: sayay („wyprostowany”) i riti („lód”). Górna połowa monolitu ma ponad 200 rzeźb roślin, zwierząt, tarasów, kanałów, schodów i zbiorników. Federico Kauffman Doig wiązał wyrzeźbione kotowate z Qhoa w roli użyźniającej i twierdził, że kamień był olbrzymią pacchą służącą kultowi wody.

Stanowisko leży przy 45. kilometrze drogi Abancay–Cusco, na wysokości 3500 m n.p.m., około trzech godzin od Cusco. Monolit stoi na szczycie wzgórza Concacha, na które wchodzi się pieszo po nierównym terenie, więc przydadzą się solidne buty. Woda deszczowa zbiera się w wyżłobionych zagłębieniach, dlatego figury najlepiej czytać przy suchej, jasnej pogodzie.

Monolit stoi na szczycie wzgórza zwanego Concacha. Jego górna powierzchnia ukazuje tarasy, sadzawki, kanały irygacyjne, pumy i jaszczurki, które archeolog Gary Urton odczytuje jako możliwą symboliczną mapę doliny. Federico Kauffman Doig wiązał rzeźbione kotowate z Qhoa, a zagłębienia zbierające deszczówkę z olbrzymią pacchą służącą kultowi wody.