Holy Mother of God Church, Kościół ormiański w Wanadzorze, Armenia

Kościół Matki Boskiej w Vanadzor to armeńska świątynia zbudowana z pomarańczowych i czarnych kamieni tufu, które tworzą wyrazisty wzór wizualny na jej fasadzie. Struktura pokazuje, jak te kontrastujące kamienie są ułożone na ścianach.

Cerkiew ufundował w 1831 roku setnik Piroman Juzbasz Tajirów, urodzony w Erzurum oficer Imperium Rosyjskiego szanowany w Karakilisie. Wykorzystał kamienie starszej cerkwi z tego miejsca, zniszczonej przez trzęsienie ziemi w 1826 roku. Lata budowy pokrywają się z pontyfikatem katolikosa Howhannesa Karbetsiego, który prawdopodobnie ją poświęcił.

Nazwę Karakilisa, noszoną przez miasto wokół kościoła, wyjaśnia miejscowa legenda: turecki pasza, widząc swoje wojska wymordowane w kościele przez ormiańską młodzież, miał wykrzyknąć „Kara kilisa” — czarny kościół. Przykościelny cmentarz kryje groby rodzin dobroczyńców, takich jak Abowianowie, Gharagjozjanowie i Ghambarjanowie, oraz kapłanów, m.in. Khorena Khanzadyana.

Kościół stoi w centrum Wanadzoru, w prowincji Lori, i można do niego dojść pieszo z centrum miasta. Na jego dziedzińcu znajdują się groby rodzin dobroczyńców, m.in. Abowianów i Gharagjozianów, oraz ogród „Surb Nahatakats” z pomnikiem ofiar z 1915 roku. Posadzkę ułożyli w 1912 roku mistrzowie z Giumri.

Nazwa Karakilisa oznaczała pierwotnie „cerkiew zbudowaną z czarnych kamieni”, od ciemnej kopuły i dzwonnicy. Według legendy turecki pasza, widząc wymordowany przez ormiańską młodzież garnizon, zawołał: „Kara kilisa, czarna cerkwi, sczerniłaś moje wojsko”.