Horomayri Monastery, Średniowieczny klasztor przy wąwozie Debed, Armenia

Monastyr Horomayri składa się z dwóch zespołów zabytków w prowincji Lori: górnego, na płaskowyżu nad krawędzią wąwozu, zwanego dawniej monastyrem Dzorajeg, oraz dolnego, pod pionową ścianą skalną na lewym brzegu Debedu, zwanego dawniej Surb Nszan lub monastyrem Dzoramidż. Zespół górny obejmuje dwa kościoły, gawit i średniowieczny cmentarz; dolny – kościół z dzwonnicą, kaplicę, chaczkary i wykute w skale jaskinie, przy czym ściana wąwozu tworzy jedną z czterech ścian budowli.

Monastyr został założony w końcu 12. wieku, a Kościół Św. Marka zbudowany w 1187 roku przez książąt Zakariego i Iwana Mkhargrdzeliego. Opat Samuel rozbudował kompleks około 1206 roku o dodatkowe struktury.

Nazwa Horomayr pochodzi od greckiego księcia wyznania chalcedońskiego, który żył jako pustelnik w jednej z jaskiń tego miejsca. Odwiedzający mogą zobaczyć chaczkary i nagrobki z XIII wieku na cmentarzu klasztornym wokół kompleksu oraz relief Matki Bożej z Dzieciątkiem na nadprożu jedynego północnego wejścia do kościoła św. Nszana.

Do monastyru można dotrzeć szlakiem pieszym o długości około 1,5 kilometra z wioski Odzun, schodzącym stromo wzdłuż skały w kierunku rzeki Debed. Teren jest nierówny i otwarty, dlatego wymagane są solidne buty i ostrożność, szczególnie w warunkach wilgotnych lub wietrznych.

Kompleks dzieli się na dwie grupy: klasztor górny, zwany Dzorajezri, i dolny, zwany Surb Nszan lub Dzoramidżi. Budowle dolnej grupy ustawiono w jednym rzędzie, bo wąska półka skalna nie dawała innego miejsca — to samo rozwiązanie co w kościele Świętej Dziewicy w Bardzrakash.