Rotunda of Saint Martin, rotunda romańska na Wyszehradzie, Praga, Czechy

Rotunda św. Marcina to cylindryczna kamienna kaplica ze stożkowym dachem, wzniesiona z surowych, jasnych bloków; jej średnica wewnętrzna wynosi 6,5 m, a mury mają do 95 cm grubości. Od wschodu występuje niższa apsyda wysunięta o 2,2 m, a szczyt wieńczy latarnia z czterema oknami.

Wzniesiona pod koniec XI wieku za panowania księcia Wratysława II rotunda została prawdopodobnie ufundowana przez Marcina, dziekana kapituły wyszehradzkiej, i służyła jako kościół parafialny podgrodzia Wyszehradu. Najazdy husyckie w 1420 r. uszkodziły jej wystrój, w 1528 r. dotknął ją pożar, a podczas wojny trzydziestoletniej była magazynem prochu. Zdekonsekrowana za Józefa II, później magazyn i warsztat, w 1841 r. została uratowana od rozbiórki przez hrabiego Karla Chotka.

Rotunda jest poświęcona św. Marcinowi, rzymskiemu żołnierzowi, który podzielił się płaszczem z żebrakiem; na ścianie apsydy nad ołtarzem wisi XIX-wieczny obraz z jego postacią, a na sklepieniu błogosławiący Chrystus z aniołami. Odprawiane są tu regularnie msze, a właścicielem jest kapituła wyszehradzka.

Wejście do wnętrza odbywa się po uzgodnieniu z kapitułą wyszehradzką, właścicielem rotundy; nie jest to swobodnie otwarty zabytek. W środku regularnie odprawiane są msze, więc zwiedzanie zależy od ustalenia terminu z kapitułą. Nawa ma tylko 6,5 m średnicy, a mury do 95 cm grubości, dlatego wnętrze jest niewielkie.

Pruska kula armatnia z oblężenia z 1757 roku wciąż tkwi w fasadzie obok okna jako świadectwo czasów wojny. Ten niespodziewany szczegół opowiada historię z burzliwej przeszłości.