Kopalnia Kwarcu "Stanisław"

Kopalnia kwarcu Stanisław znajduje się na wysokości 1.050 metrów nad poziomem morza, co czyni ją najwyżej położoną kopalnią w Europie Środkowej, gdzie wydobycie wysokiej czystości kwarcu odbywało się metodą odkrywkową wzdłuż żyły rozciągającej się na około 10 kilometrów przez Góry Izerskie.

Wydobycie kwarcu w tym miejscu sięga XIII wieku, kiedy pierwsi górnicy odkryli złoża kryształów kwarcu mlecznego i różowego, a zakrojone na szeroką skalę operacje przemysłowe rozpoczęły się w latach 50. XX wieku, gdy państwowe przedsiębiorstwo górnicze produkowało około 2.700 ton miesięcznie do wykorzystania w przemyśle szklarskim, elektronicznym i hutniczym.

Obszar kopalni od dawna przyciąga kolekcjonerów minerałów i poszukiwaczy szukających kamieni szlachetnych, w tym szafirów, rubinów, ametystów i kryształów górskich, a duże okazy kwarcu są obecnie wystawiane na targach minerałów i sprzedawane w specjalistycznych sklepach w całym regionie, kontynuując tradycję zainteresowania mineralogią obejmującą kilka stuleci.

Dostęp do kopalni wymaga przejścia około 500 metrów zielonym szlakiem z Rozdroża Izerskiego, przy czym trasa jest odpowiednia dla pieszych, rowerzystów i rodzin, a pokonanie jej w obie strony zajmuje od 2 do 4 godzin, wliczając czas na obserwację i fotografowanie.

Wydobywany kwarc zawiera ponad 97 procent krzemionki, osiągając w niektórych próbkach nawet 100 procent czystości, co czyni go wyjątkowo cennym dla zastosowań przemysłowych, w tym produkcji półprzewodników i układów scalonych, a największe znalezione tu kryształy kwarcu mlecznego mierzą kilkanaście centymetrów długości.