Muzeum Twierdzy Toruń, Muzeum historii wojskowej na Starym Mieście w Toruniu, Polska

Muzeum Twierdzy Toruń to muzeum historyczne umieszczone w częściach kompleksu fortyfikacyjnego miasta, prezentujące obszerne kolekcje sprzętu militarnego, broni i dokumentów historycznych. Sale wystawiennicze zawierają oryginalne artefakty, modele w skali i prezentacje cyfrowe, które objaśniają strategiczną rolę tej twierdzy na przestrzeni wieków.

Twierdzę zbudowano po wojnie francusko-pruskiej 1870–1871 dla obrony wschodniej granicy Cesarstwa Niemieckiego przed Imperium Rosyjskim. Planowanie rozpoczęto w 1872 roku, a w ciągu prawie czterdziestu lat wzniesiono około 200 obiektów wojskowych. Muzeum mieści się w kazamacie przy dawnej Bramie Chełmińskiej, przeznaczonej dla około 160 żołnierzy i mieszczącej warsztat produkcji amunicji. Zostało udostępnione publiczności w lutym 2021 roku.

Muzeum mieści się w ceglanej kazamacie pasa fortowego z XIX wieku, budowanego od 1872 roku dla ochrony wschodniej granicy Prus. Wystawa opowiada o codziennym życiu załogi, komendantach twierdzy oraz wojskowym baloniarstwie i lotnictwie. Osobna część dotyczy garnizonu Torunia w latach 1920–1939, gdy w mieście działało ponad 90 instytucji wojskowych szkolących wojska lądowe, morskie i lotnicze.

Muzeum mieści się w kazamacie byłej Bramy Chełmińskiej, z 113-metrowym murem obwodowym i trzema skrzydłami z 16 komorami podzielonymi na 6 pomieszczeń. Sklepienie chroni ponad metrowa warstwa betonu. Wystawę zwiedza się pieszo wewnątrz; warto zarezerwować dość czasu na przeczytanie tekstów o twierdzy, poligonie i obozie jenieckim.

Wystawa stała omawia też jeden z najstarszych w Europie poligonów wojskowych oraz działający tu w latach 1939–1945 obóz jeńców wojennych. Jej ostatnia część dotyczy garnizonu Toruń w latach 1920–1939, gdy w mieście stacjonowało ponad 90 instytucji wojskowych, a Toruń był największym ośrodkiem szkolenia wojsk lądowych, morskich i lotniczych armii polskiej.