Neelkanth Mahadev Temple, Świątynia hinduistyczna w Pauri Garhwal, Indie.

Neelkanth Mahadev to hinduistyczna świątynia w dystrykcie Pauri Garhwal w Uttarakhand, około 32 km od Rishikesh, przy ujściu rzek Pankaja i Madhumati. Jej stopniowany, piramidalny shikhara nawiązuje do modelu drawidyjskiego (Pandya), a front zamyka klatka z siatki na metalowej ramie. Za siatką stoją liczne malowane figury, a baner u podstawy nosi napis „श्री नीलकंठ महादेव मंदिर".

Według hinduskich świętych tekstów to tutaj Shiva wypił truciznę Halahala z Samudramanthanu, od czego jego gardło zsiniało, a on sam otrzymał imię Neelkanth. Następnie medytował przez 60 000 lat pod drzewem Panchpani u zbiegu rzek Pankaja i Madhumati, gdzie dziś znajduje się Garbha Gruh, i tam umieścił shivalingę w kształcie gardła.

Nazwa łączy dwa słowa sanskryckie odnoszące się do bóstwa z niebieskim gardłem, czczonego tu od wieków. Wyznawcy przybywają przed świtem i słyszą, jak dzwony świątynne rozbrzmiewają po dolinie, gdy kapłani zapalają lampy olejowe i recytują mantry.

Ścieżka od brzegu rzeki wspina się w górę przez lasy rododendronów i może stać się śliska podczas deszczy monsunowych, dlatego zaleca się solidne obuwie. Do głównej sali prowadzą kilka stopni, z kamienną balustradą oferującą wsparcie podczas wchodzenia.

Shikhara zdobią rzeźby Devów i Asurów przedstawiające Samudramanthan, czyli ubijanie oceanu; źródło hindi dodaje, że wielki obraz przy wejściu do Garbha Gruh ukazuje Shivę pijącego truciznę. Na przeciwległym wzgórzu stoi świątynia poświęcona Parwati, małżonce Shivy.