La Cova Negra, Jaskinia archeologiczna w Xàtiva, Hiszpania.

La Cova Negra to jaskinia w wąskim wąwozie wyrzeźbionym przez rzekę Albaida w paśmie Serra Grossa, niedaleko Xàtivy. Jej ściany mają czarniawy wygląd, od którego pochodzi nazwa. Jaskinia znajduje się w najszerszym zakolu rzeki, na wysokości szczytu Paller, w gminnym obszarze przyrodniczym o powierzchni 57,18 ha.

Stanowisko zostało odkryte w 1933 roku przez księdza G. Viñesa. W 1981 roku uznano je za zabytek historyczno-artystyczny i archeologiczny, a w 2006 roku za gminny obszar przyrodniczy. Wykopaliska prowadzone przez Valentína Villaverde z Uniwersytetu w Walencji ujawniły skamieniałości neandertalczyków, w tym szczątki dzieci, oraz mustierskie narzędzia krzemienne. Badanie z 2019 roku datowało zasiedlenie na okres między 273 000 a 146 000 lat temu.

Nazwa jaskini pochodzi od ciemnego koloru jej ścian. Wykopaliska prowadzone przez Valentína Villaverde z Uniwersytetu w Walencji dostarczyły mustierskich narzędzi krzemiennych oraz 247 szczątków ptaków z 18 gatunków, głównie gołębi i wrończyków, co pokazuje, że neandertalczycy polowali na małą, szybką zwierzynę.

Jaskinia leży w wąskiej dolinie rzeki Albaida przy wyjściu z Estret de les Aigües, pod szczytem Paller, a dojść do niej można pieszo ścieżką biegnącą wzdłuż rzeki w obrębie liczącego 57 hektarów obszaru przyrodniczego. Ze ścieżki najlepiej widać ściany jaskini i kontrast między roślinnością nadrzeczną a górską. Wstęp na samo stanowisko archeologiczne jest ograniczony, bo jest ono chronione, więc przed wyjściem warto zasięgnąć informacji na miejscu.

Ściany jaskini mają czarniawy wygląd, stąd nazwa. Wykopaliska prowadzone przez Valentína Villaverde z Uniwersytetu w Walencji odkryły skamieniałości dzieci neandertalskich, w tym nietkniętą kość udową i promieniową, co sugeruje pochówki. Ślady cięć na kościach mogą wskazywać na kanibalizm lub rytuały.