Irkutskiĭ muzeĭ dekabristov, Historyczny kompleks muzealny w Irkucku, Rosja.

Irkuckie Obwodowe Historyczno-Pamiątkowe Muzeum Dekabrystów składa się z dwóch odrębnych drewnianych domów pamiątkowych: domu Wołkonskiego przy zaułku Wołkonskiego 10 i domu Trubieckiego przy ulicy Dzierżyńskiego 64. Dom Wołkonskiego jest dwukondygnacyjny; oddział Trubieckiego zajmuje parterowy drewniany budynek. Pomieszczenia urządzono rodzinnymi przedmiotami, książkami, meblami, obrazami i wyposażeniem z epoki, odtwarzając wnętrza z połowy XIX wieku.

Po nieudanym powstaniu przeciwko carowi Mikołajowi I w 1825 roku wielu przywódców dekabrzystów wysłano na Syberię i osiedlili się w Irkucku po odbyciu kar. Ta przymusowa relokacja stanowiła punkt zwrotny w historii regionu.

Muzeum pokazuje, jak egzilowani dekabrzyści wprowadzili europejskie zwyczaje, edukację i tradycje artystyczne na Syberię w 19 wieku. Wystawiane przedmioty i przestrzenie ujawniają wpływ tych wygnańców na społeczność lokalną.

Oba domy pamięci stoją osobno: dom Wołkonskiego przy pereulok Wołkonskogo 10, dom Trubieckiego przy ulicy Dzierżyńskiego 64, więc trzeba przejść między nimi. Przy posesji Wołkonskiego zachowały się lub odtworzono budynki gospodarcze, m.in. wozownię i chlew. Broszury o muzeum wydano po rosyjsku, angielsku, francusku i niemiecku.

Dom Wołkonskiego zbudowano w Uriku, gdzie książę osiadł po katordze w 1836 r., a w 1847 r. przeniesiono go do Irkucka, gdy pozwolono mu mieszkać w mieście. Po wyjeździe rodziny do europejskiej Rosji kupił go miejscowy kupiec na otwartą w 1868 r. szkołę rzemieślniczą; od 1920 r. do lat 70. XX w. mieściły się w nim mieszkania komunalne.