Öja Church, Średniowieczny kościół w Gotlandii, Szwecja

Kościół w Öja to w większości gotycka kamienna budowla: prezbiterium ma prostą zewnętrzną ścianę wschodnią, ale wewnątrz półkolistą apsydę, nawa jest sklepiona na czterech kolumnach, a zachodnia wieża o wysokości 59,15 m jest najwyższą na Gotlandii. Z trzech rzeźbionych portali północny przedstawia Jezusa, Marię, Jana Ewangelistę i leżącego świętego interpretowanego jako św. Eligiusz.

Poprzedniczką obecnej świątyni był romański kościół z XII wieku; kilka jego rzeźbionych fragmentów wmurowano w dzisiejszą budowlę. Prezbiterium z wewnętrzną apsydą wzniesiono w pierwszej połowie XIII wieku, gotycką nawę pod koniec tego stulecia, a wysoką wieżę zachodnią w drugiej połowie XIV wieku w warsztacie anonimowego mistrza Egypticusa. W XIX wieku od północy dodano zakrystię.

Nazwa Öja pochodzi od szwedzkiego słowa ö oznaczającego wyspę, co wskazuje, że miejsce było zamieszkane, zanim w wyniku dźwignięcia postglacjalnego stało się częścią stałego lądu Gotlandii. Kościół słynie z średniowiecznej drewnianej rzeźby opłakującej Marii Panny, Mater dolorosa, zwanej „Vår Fru av Öja” lub „Öjamadonnan”; oryginał znajduje się w Muzeum Gotlandii, a kopia w prezbiterium.

Kościół należy do parafii Hoburgs församling w diecezji Visby. Jego wieża o wysokości 59,15 metra, najwyższa wieża kościelna na Gotlandii, służy jako widoczny punkt orientacyjny. Średniowieczne malowidła ścienne odkryto podczas renowacji w latach 1938–1939. Kościół stoi przy drodze, a po drugiej stronie drogi, na północnym wschodzie, znajdują się ruiny okrągłej kastali.

Krzyż triumfalny nad balustradą prezbiterium to dzieło z końca XIII wieku rzeźbiarza zwanego Öjamästaren: otacza go rzeźbiony pierścień, u góry z aniołami, u dołu z Wygnaniem z raju. Chrystus ma złotą koronę, a po bokach stoją Maria i Jan; na końcach widnieją symbole ewangelistów. Bolesna Madonna, Öjamadonna, jest kopią — oryginał znajduje się w Gotlands museum.