Santa Maria Assunta, Romański kościół parafialny w San Leo, Włochy

Santa Maria Assunta to trójnawowy kościół bazylikowy w San Leo, wzniesiony z ciosów piaskowca, wapienia i innych kamieni. Trzy apsydy zdobią arkadki z naprzemiennie ułożonych kamieni i cegieł, po trzy między lizenami, a apsyda główna obejmuje około jednej trzeciej obwodu pozostałych dwóch. Fasada zwiesza się nad skałą, wzmocniona pięcioma przyporami, z bocznymi portalami pod ślepymi loggiami.

Tradycja przypisuje budowę pierwszego kościoła między III a IV wiekiem dalmatyńskiemu kamieniarzowi świętemu Leonowi; był on poświęcony Dormitio Virginis. Kościół karoliński został uszkodzony przez trzęsienie ziemi i niemal całkowicie odbudowany; romańskie elementy obecnej budowli wskazują na XI wiek. Cyborium w prezbiterium nosi datę 882 i według tradycji zostało poświęcone Maryi przez księcia Orso.

Sacello di San Leone, do którego wchodzi się zewnętrznymi drzwiami, przechowuje front sarkofagu zdobiony dwoma pawiami pijącymi z naczynia; to najstarsza rzeźba zespołu, prawdopodobnie sprzed VIII wieku, wtórnie użyta w ościeżu jednodzielnego okna. Wezwanie kościoła nawiązuje do Dormitio Virginis, Wniebowzięcia Maryi.

Budynek jest łatwo dostępny z zewnątrz i znajduje się na skalnym występie z parkingiem w pobliżu. Podziemne obszary wymagają ostrożnego wejścia, więc solidne buty i ewentualnie latarka mogą się przydać.

Sacello di San Leone, do którego wchodzi się przez zewnętrzne drzwi, zachowuje ślady absydy wykutej w skale oraz front sarkofagu zdobiony dwoma pawiami pijącymi z naczynia. Ta płaskorzeźba, prawdopodobnie starsza niż VIII wiek, jest najstarszą rzeźbą zespołu i została wtórnie użyta w ościeżu jednodzielnego okna.