Collegiata di Sant'Andrea, Kościół kolegiacki w Empoli, Włochy.

Collegiata di Sant'Andrea to romańska kolegiata w historycznym centrum Empoli, z fasadą pokrytą białym marmurem i zielonym kamieniem serpentynowym ułożonym w geometryczne wzory. Fasada posiada pięć ślepych arkad i ozdobne panele nawiązujące do stylu średniowiecznej architektury florenckiej.

Najstarszym pewnym świadectwem jest bulla papieża Mikołaja II z 11 listopada 1059 roku skierowana do proboszcza Martino. W grudniu 1119 roku hrabina Emilia, żona Guido Guerry, przyznała proboszczowi Rolandowi i mieszkańcom prawo budowy domów i murów obronnych wokół kościoła, co jest aktem założenia Empoli. W 1389 roku Pietro di Ugucciozzo de' Ricci rozpoczął przebudowę w stylu gotyckim; górną część fasady wykonano według projektu Carla del Re, ukończoną 23 stycznia 1803 roku.

Kościół nosi imię świętego Andrzeja, patrona Empoli, i nadal stanowi ważne miejsce spotkań dla lokalnej społeczności. Regularnie odbywają się tu koncerty łączące muzykę sakralną z repertuarem klasycznym w przestrzeni, która od wieków kształtuje życie miasta.

Kościół stoi w dobrze widocznym miejscu w historycznym centrum Empoli i można do niego łatwo dojść pieszo z większości punktów starego miasta. Światło poranne lub wczesnopopołudniowe najlepiej wydobywa detale marmurowej okładziny, dlatego te pory dnia są najbardziej odpowiednie do oglądania fasady z bliska.

Dolna część fasady jest jedynym zachowanym romańskim fragmentem kościoła, a jej białe marmurowe płyty mają 7–8 cm grubości, dość, by pełnić funkcję konstrukcyjną, a nie tylko dekoracyjną. Inskrypcja między dwoma porządkami pomaga datować tę fasadę i cały styl romański florencki.