Phuktal Monastery, Klasztor buddyjski w dystrykcie Kargil, Indie

Phuktal to klasztor szkoły Gelug zbudowany wokół naturalnej jaskini w ścianie bocznego wąwozu rzeki Lungnak w południowo-wschodnim Zanskarze, w Ladakhu. Bielone budynki z czerwonawo-brązowymi pasami przy okapach i oknach piętrzą się stopniami na ochrowej skale, niektóre w dużym ciemnym zagłębieniu. U podnóża stoi biała stupa z wysoką pasiastą iglicą.

Uważa się, że jaskinia była odwiedzana przez mędrców, tłumaczy i mnichów około 2550 lat temu, a na jej ścianach widnieją wizerunki 16 Arhatów. Klasztor gelug został założony na początku XV wieku przez Jangsem Sherap Zangpo, ucznia Je Tsongkhapy. Tybetański tłumacz Zanskar Lotsawa Phagpa Sherab żył i pracował tu w XII wieku. Alexander Csoma de Kőrös przebywał tu w latach 1826–1827, pracując nad pierwszym słownikiem angielsko-tybetańskim, a kamienna tablica upamiętnia jego pobyt.

Nazwa Phuktal pochodzi z dialektu zangskari: phuk (jaskinia) i tal (wytchnienie), czyli „jaskinia wytchnienia”, albo phukthar, „jaskinia wyzwolenia”. Mnisi uczestniczą w narodzinach, pogrzebach i ślubach wsi, odprawiając modlitwy, a mieszkańcy konsultują miejscowego amchi, tradycyjnego lekarza tybetańskiego przygotowującego w klasztorze leki Sowa-Rigpa. Święta zaczynają się pod koniec lutego od Smonlam Chenmo, wielkiej modlitwy o pokój na świecie, po której następuje Chudsum Chodpa ku czci trzynastu bóstw.

Phuktal leży 52 km na południowy wschód od Padum przy drodze Nimmu–Padum–Darcha, która dotarła do klasztoru w 2023 roku; wcześniej dostęp był tylko pieszo, dzień marszu z Chah lub Khangsaar. Zapasy docierały latem konno, na osłach i mułach, a zimą przez zamarzniętą rzekę Zanskar. Energię słoneczną zainstalowano w 2016 roku.

Mówi się, że święte źródło wytrysnęło, gdy przybył Jangsem Sherap Zangpo; legenda głosi też, że nad jaskinią wyrosło drzewo, a sama jaskinia się powiększyła. Źródło jest chronione, a główna świątynia, sale modlitewne, biblioteka rzadkich tekstów i pomieszczenia mieszkalne otaczają pierwotną jaskinię.