Col de Panissars, Przełęcz górska i stanowisko archeologiczne w Le Perthus, granica francusko-hiszpańska

Col de Panissars to przełęcz na wysokości 325 m na zachodnim krańcu masywu Albères, na granicy między Le Perthus i La Jonquera, na zachód od wzgórza z fortem Bellegarde. Na przełęczy znajdują się ruiny benedyktyńskiego prioratu Santa Maria de Panissars, wzniesionego na dużej rzymskiej budowli utożsamianej z Mansio Summum Pyrenaeum, oraz francuski cmentarz wojskowy. Na zalesionym grzbiecie powyżej stoi wysoka kwadratowa kamienna wieża.

Przełęcz była miejscem przejścia już w prehistorii, a później łączyła rzymskie drogi Via Domitia i Via Augusta w punkcie zwanym Summum Pyrenaeum. Pompejusz wzniósł tam swoje trofeum po zwycięstwie w Hiszpanii; jego szczątki odkryto ponownie w 1983 roku. 30 września i 1 października 1285 roku armia Piotra Wielkiego Aragońskiego zniszczyła tu armię Filipa III Francuskiego, kończąc krucjatę aragońską; Filip zmarł kilka dni później w Perpignan.

Nazwa Panissars pochodzi od łacińskiego panis, chleb, ponieważ na przełęczy podróżni znajdowali pożywienie. W XI wieku zbudowano tu benedyktyńskie priorat poświęcone świętej Marii, na szlaku do Santiago de Compostela; jego ruiny leżą obok stanowiska rzymskiego. Na przełęczy stoi jeszcze dawna wieża celna, tour des burots.

Przełęcz leży między Le Perthus i La Jonquera, na zachód i poniżej wzgórza z fortem Bellegarde; ponieważ droga krajowa i autostrada biegną przez sąsiednią przełęcz Perthus, dociera się tu pieszo. Rzymskie pozostałości i piramidalny znak graniczny nr 567 z 1764 r. stoją około 250 m na zachód od przełęczy, przy zbiorniku i reducie Panissars.

Wykopaliska ujawniły fragmenty rzymskiego pomnika wzniesionego przez starożytnego dowódcę wojskowego, który pozostawał ukryty przez wieki. Odkrycie ujawnia, jak krytyczny był ten przełęcz górski dla kontroli wojskowej w starożytności.