Lower German Limes, Rzymski archeologiczny obiekt graniczny wzdłuż Renu, Niemcy i Holandia.

Dolny limes germański to granica rzeczna wzdłuż Renu, a nie ciągłe umocnienie. Biegł od ujścia Oude Rijn koło Katwijk do Vinxtbach w Niederbreisig, strzeżony przez łańcuch kastrów pomocniczych. Wpis na listę UNESCO obejmuje 44 dobra i 106 stanowisk, w tym obozy marszowe z około 16 r. p.n.e. i późniejsze forty stałe.

Od 15 r. p.n.e. August i jego pasierb Druzus umacniali Ren jako granicę; po rezygnacji z podboju ziem na wschód od rzeki w 16 r. n.e. stał się on stałą granicą Germanii Dolnej. Linia biegła od ujścia Oude Rijn koło Katwijk do Vinxtbach w Niederbreisig, strzeżona przez łańcuch fortów pomocniczych, a nie mur. W 2021 r. UNESCO wpisało ją, wraz z 44 obiektami i 106 pojedynczymi stanowiskami, na listę światowego dziedzictwa.

Limes to łacińskie słowo o dwóch sylabach, a niderlandzka nazwa brzmi Neder-Germaanse Limes. Przebieg granicy i nazwy jej stanowisk, takich jak Lugdunum Batavorum, Albaniana, Traiectum i Noviomagus, przekazują głównie Tabula Peutingeriana i Itinerarium Antonini. Ren służył też do transportu towarów i wojska, kontrolowanego przez rzymską flotę reńską, Classis Germanica.

Miejsce eksploruje się najlepiej podczas jednodniowych wycieczek, przy czym kilka parków archeologicznych takich jak Xanten służy jako główne przystanki z muzeami i odrestaurowanymi budynkami. Powinieneś nosić wygodne buty, ponieważ wiele miejsc wymaga chodzenia, a ochrona przed pogodą może być pomocna.

Rzymianie wykorzystywali sam Ren jako naturalną barierę, więc nie potrzebowali ciągłych murów jak w innych częściach imperium. Ten system umożliwiał bardziej elastyczną kontrolę granicy poprzez linię wodną.