Old Bach-monument Leipzig, Zabytek dziedzictwa kulturowego przy kościele św. Tomasza, Lipsk, Niemcy

Stary Pomnik Bacha to neogotycka piaskowcowa konstrukcja przy Dittrichring, w pobliżu kościoła św. Tomasza. Wznosi się z ośmiokątnej podstawy przez filar otoczony czterema spiralnymi kolumnami do otwartego baldachimu ze szczytami. Północna ściana ma reliefowe popiersie Bacha w peruce, nad panelem z napisem „JOHANN SEBASTIAN BACH”; otacza go ośmiokątny żelazny płot.

Felix Mendelssohn, wówczas dyrygent orkiestry Gewandhausu w Lipsku, zaproponował w 1840 roku pomnik Bacha. Trzy koncerty pokryły większość kosztów, resztę Mendelssohn dołożył z własnego majątku. Zaprojektowany przez Eduarda Bendemanna z Ernstem Rietschelem i Juliusem Hübnerem, wykuty w piaskowcu łabskim przez Hermanna Knaury, został odsłonięty 23 kwietnia 1843 roku; chór Thomanerchor zaśpiewał wtedy motet Bacha Singet dem Herrn ein neues Lied, BWV 225.

Nazwa Altes Bachdenkmal odróżnia pomnik od pobliskiego Neues Bachdenkmal. Relief północny przedstawia popiersie Bacha, zachodni anioła uczącego chłopców śpiewu, południowy dwa anioły pod krzyżem, wschodni anioła grającego na organach. Podczas odsłonięcia w 1843 r. śpiewał Thomanerchor.

Pomnik stoi na bruku Dittrichring, obok kościoła św. Tomasza, otoczony ośmiobocznym żelaznym ogrodzeniem ze zwojami i ostrymi zwieńczeniami. To rzeźba plenerowa dostępna o każdej porze; ogrodzenie trzyma zwiedzających na dystans, więc reliefy ogląda się z zewnątrz.

Kamienną ozdobę wieńczącą pomnik wymieniano i przekształcano co najmniej dwukrotnie; druga znajduje się od początku lat 80. XX wieku w Archiwum Bacha w Lipsku, a drzeworyt pokazuje, że pierwsza była znacznie większa od obecnej.