Church of St Peter, Kościół bizantyjski w Berende, Bułgaria.

Kościół św. Piotra to mała prostokątna jednonawowa świątynia z tłucznia kamiennego, o wymiarach 5,50 m na 4,50 m, ze ścianami grubości 85–90 cm. Ma półkolistą apsydę po wschodniej stronie, dach dwuspadowy z płyt kamiennych i wąskie okna w apsydzie i ścianie południowej. Zachodnie wejście ma drewniane drzwi o wysokości 2 m, zwieńczone płytką półkolistą niszą.

Karel Škorpil i Yordan Ivanov datowali cerkiew na XIII wiek, wiążąc zaginiony portret na zachodniej ścianie z napisem „Ivan Asen” z carem Iwanem Asenem II (r. 1218–1241). Od lat dwudziestych André Grabar i inni umieszczają ją w XIV wieku, gdy car Iwan Aleksander także używał imienia Iwan Asen. Bistra Nikołowa uważa, że carski napis czyni bardziej prawdopodobnym fundatora szlacheckiego związanego z dworem niż zwykły kościół cmentarny. W 1927 uznana za zabytek narodowy, w 1966 wpisana do rejestru.

Przykościelny cmentarz wiejski był używany do początku lat 80. XX wieku, dlatego świątynię nazywa się często kościołem cmentarnym. Obok absydy fresk nosi napis „święty Cyryl Filozof”, misjonarz Słowian z IX wieku, choć postać przedstawia Cyryla Aleksandryjskiego; napis wskazuje, że mieszkańcy mylili obu świętych.

Cerkiew stoi 800 m na zachód od Berende, na starym cmentarzu wiejskim przy rzece Nishawa; na drodze powrotnej do wsi leży naturalny skalny most zwany Mosta. Wejście stanowią 2-metrowe drewniane drzwi w zachodniej ścianie. Freski nigdy nie były konserwowane, a wilgoć starła dolne 0,5 m, więc nie dotykaj malowanych ścian.

Fresk w absydzie przedstawiający św. Cyryla Aleksandryjskiego nosi podpis „święty Cyryl Filozof”, IX-wieczny misjonarz wśród Słowian. Badacze widzą w tym dowód, że miejscowa ludność myliła obu Cyrylów i wciąż pamiętała misjonarza. Cerkiew jest chroniona jako zabytek narodowy od 1927 r. i została wpisana jako artystyczny zabytek kultury o znaczeniu narodowym w 1966 r.