Lori Berd Fortress, Średniowieczna twierdza w prowincji Lori, Armenia.

Lori Berd to średniowieczna twierdza na trójkątnym płaskowyżu na wysokości 1490 m między wąwozami Dzoraget i Urut, 4,5 km od Stepanavanu. Stronę północno-zachodnią zamyka mur długości 214 m z na przemian okrągłymi i prostokątnymi wieżami, miejscami gruby na 20 m i wysoki na 20–25 m, z jedną bramą. Na zdjęciu widać dwie wieże z surowego kamienia po bokach łukowej bramy i zrujnowany mur po lewej.

Założona przez Dawida Anhogina około 1005–1020, Lori stała się stolicą królestwa kiurykidzkiego w 1065 roku za Kiurike II. Była ważnym ośrodkiem handlowym i rzemieślniczym na północnym szlaku, liczącym około 10 tys. mieszkańców w XI–XIII wieku. W czerwcu 1236 roku armia mongolska pod wodzą Czagataja Nu'ina zdobyła i zniszczyła miasto.

Odkryty prostokątny budynek z kamieniem mihrab w południowej ścianie był muzułmańskim meczetem z XIV–XV wieku, a jego wnętrze dzieliło się na sześć części pod kopułami na żagielkach. Wykopaliska odsłoniły też dom, którego malowidła ścienne, inaczej niż w innych zabytkach tego okresu, mają świecki temat. Stanowisko bada ekspedycja Erywańskiego Uniwersytetu Państwowego od 1966 roku.

Teren obejmuje 35 hektarów na płaskowyżu na wysokości 1490 m n.p.m., między wąwozami Dzoraget i Urut, które czynią go niedostępnym z trzech stron. Jedyna brama znajduje się w północno-zachodnim narożniku muru o długości 214 m, gdzie następują po sobie wieże okrągłe i czworokątne. Od 1966 roku prowadzi tu wykopaliska Uniwersytet Państwowy w Erywaniu, więc część wykopów może być ogrodzona.

Odkrycia archeologiczne sugerują, że twierdza kiedyś wspierała tysiące mieszkańców i posiadała zaawansowany system łaźni z mechanizmami grzewczymi i glinianych rur do dystrybucji wody. Te szczegóły ujawniają godny uwagi poziom komfortu i planowania urbanistycznego na jej średniowieczny okres.