Pellumbas Cave, Jaskinia prehistoryczna w okręgu Tirana, Albania

Jaskinia Pellumbas to formacja krasowa położona na zboczach gór Parku Narodowego Dajti, rozciągająca się na około 360 metrów w skale z przejściami o szerokości od 10 do 15 metrów. Wnętrze zawiera wiele komór rozłożonych na różnych poziomach, obejmujących pionowy zasięg około 45 metrów przez strukturę wapienną.

Jaskinia była zamieszkana od okresu paleolitycznego, co potwierdzają wykopaliska archeologiczne, które ujawniły szczątki ludzkiej siedziby w jej wnętrzu. Odkryto również skamieniałości jaskiniowych niedźwiedzi sprzed około 400.000 lat, dokumentujące długą historię tego miejsca.

Miejscowi nazywają ją Shpella e Zezë, Czarną Jaskinią, a także Shpella e Pëllumbasit, od wsi poniżej. Behar Duqi, który wszedł tu po raz pierwszy jako siedemnastolatek w 1992 roku, jest jej przewodnikiem i opiekunem; jego ojciec i sąsiedzi sądzili, że jaskinia nie ma końca. Od dawna odwiedzający wydrapują swoje imiona w wapieniu przy wejściu.

Jaskinia leży w wąwozie Skorana, około 25 km od Tirany na lewym brzegu doliny Erzen, a dojście prowadzi przez wieś Pëllumbas. Pierwszy autobus z Tirany odjeżdża o 7:10, a drugi dopiero o 17:00, i zatrzymuje się na skrzyżowaniu drogi do Elbasanu, a nie we wsi. Wejście znajduje się około 500 m nad Adriatykiem, a przed otworem stoi drewniana platforma z barierką.

Miejscowy przewodnik Behar Duqi wszedł do jaskini po raz pierwszy w 1992 roku, mając 17 lat, z kuzynem; jego ojciec nie chciał uwierzyć, że dotarli do końca, bo mieszkańcy wsi uważali jaskinię za nieskończoną. Dopiero w 1995 roku zbadali ją speleolodzy, wpisując ją na światową mapę jaskiń krasowych.