Gaza synagogue, Stanowisko archeologiczne synagogi w Gazie, Palestyna.

Synagoga w Gazie była budowlą bazylikową o wymiarach 26 na 23 metry, o prawie kwadratowym planie zorientowanym wschód-zachód i trzema wejściami. Wnętrze miało nawę główną flankowaną przez dwie nawy boczne z każdej strony, wszystkie wyłożone mozaikami. Podłoga mozaikowa, datowana na 508–509, zawierała panel z Dawidem grającym na lirze, z hebrajską inskrypcją.

Archeologowie egipscy odkryli ruiny w 1965 roku, początkowo uważając je za kościół, aż do czasu, gdy hebrajskie inskrypcje ujawniły jego prawdziwą naturę jako synagogi. Struktura została zbudowana na początku 6. wieku i odzwierciedla wymianę kulturalną między światem żydowskim a bizantyjskim w tamtej epoce.

Najbardziej znany panel posadzki wymienia Dawida hebrajskimi literami nad postacią w aureoli i cesarskim stroju grającą na lirze, przed którą słuchają dzikie zwierzęta. Michael Avi-Yonah odczytał siedzącego muzyka jako króla Dawida w pozie Orfeusza, a Marc Philonenko porównał kompozycję do mozaiki Orfeusza w Dura-Europos. Centralna grecka inskrypcja wymienia fundatorów Menachema i Jeszuę, synów zmarłego Jiszaja, handlarzy drewna, którzy ofiarowali posadzkę w miesiącu Loos, roku 569.

Stanowisko w dzielnicy Rimal w Gazie jest zamknięte i niedostępne dla zwiedzających. Mozaika została usunięta: panel Dawida przechowywany jest w Muzeum Izraela, a mozaiki z synagogi są eksponowane przy wejściu do otwartego w 2009 roku Muzeum Dobrego Samarytanina koło Ma'ale Adumim na Zachodnim Brzegu. Kopia mozaiki Dawida jest też pokazywana w centrum w Nitzanie upamiętniającym Gusz Katif.

Centralna inskrypcja mozaiki wymienia fundatorów Menahema i Jeszuę, synów zmarłego Jiszaja, kupców drzewnych, którzy ofiarowali posadzkę w miesiącu Loos, roku 569 miejscowej ery żydowskiej, czyli około lipca-sierpnia 508. Ten sam tekst nazywa budowlę „najświętszym miejscem”.